Polecam książkę

Kiedyś Lolita była zdrobnieniem imienia Dolores. Kiedyś dawno, dawno temu. W czasach, których już prawie nikt nie pamięta. Przed rokiem 1955 kiedy to Nabokov wydał słynną powieść, której bohaterka stała się uosobieniem wyrachowanego, jeszcze dziecięcego erotyzmu i budzącej się kobiecości. Na długo zanim okrzyknięto ją arcydziełem budziła kontrowersje, zwłaszcza w purytańskiej Ameryce lat 50-tych. Odmowy wydawców zmusiły Nabokova do wydania książki we francuskim wydawnictwie, które nie słynęło wcześniej z dzieł wysokich lotów. Mimo fatalnego początku naznaczonego protestami i atakami na pisarza historia erotycznej obsesji czterdziestoletniego mężczyzny dwunastoletnią pasierbicą sprzedała się w oszałamiającej liczbie egzemplarzy, a siedem lat później doczekała się pierwszej ekranizacji innego znanego prowokatora- Stanleya Kubricka, który był wówczas młodym ale już uznanym reżyserem.

Na formę w jakiej została napisana “Lolita” bezpośredni wpływ ma fakt, że Nabokov nie chciał wydawać powieści obawiając się o swoją karierę wykładowcy akademickiego. Dlatego też pisał ją w formie autobiografii niejakiego Humberta Humberta, który pisze w wiezieniu o swojej wielkiej namiętności ale też o tym co spowodowało, że zwykły nauczyciel oczekuje teraz na egzekucję. Humbert to Francuz, który wyjechał do USA przed II wojną światową. W 1947 roku trafia do małego miasteczka w Nowej Anglii- Ramsdale, a wkrótce także w poszukiwaniu pokoju do wynajęcia do domu Charlotty Haze. Dom i jego właścicielka nie sprawiają na nim dobrego wrażenia, dopiero spotkanie opalającej się w ogródku Dolores skłania go do bezzwłocznego wynajmu. Młoda Nimfetka prężąca ciało na słońcu przypomina mu jego ukochaną z nastoletnich lat-Annabel, która zmarła na tyfus. Między mężczyzną a dziewczynką zaczyna toczyć się niezwykła gra. Ona kusi go mniej lub bardziej świadomie, a On szuka “przypadkowych” okazji do najmniejszego chociażby kontaktu z Lolitą. Kiedy córka wyjeżdża na letni obóz nieoczekiwanie Charlotta wyznaje mu miłość i stawia ultimatum- albo ją kocha i się z nią ożeni, albo ma się natychmiast wyprowadzić. Początkowo zrozpaczony Humbert postanawia “poświęcić się” dla wyższego celu jakim jest miłość do nastolatki i oświadcza się wdowie Haze. Ta początkowo nie domyśla się w najmniejszym stopniu prawdy, dopiero po przypadkowym przeczytaniu pamiętnika męża przeżywa szok. Idąc wysłać listy, które mają zakończyć tą chorą sytuację zostaje potrącona przez samochód. Tutaj też powieść traci swoją pewną niewinność. Rozpoczyna się druga część kiedy to oniryczne fantazje zostają zastąpione przez brutalną rzeczywistość, a słowa przechodzą w czyny.

Kontrowersyjny temat oczywiście nie zagwarantował “Lolicie” statusu jednej z najważniejszych powieści XX wieku. Owszem stała się ona dzięki niemu legendą, a tytuł na stałe zaczął funkcjonować jako określenie nieletnich kusicielek. Jednak to niezwykły kunszt literacki autora i liczne, ukryte w tekście odnośniki do dzieł tak zacnych twórców jak E.A. Poe, Dostojewskiego, Bizeta, Reynoldsa, czy L. Carrolla autora “Alicji w Krainie Czarów”. Znajomość literatury, psychologii i filozofii nie jest konieczne do przeczytania książki Nabokova, ale bez niej jest to lektura niepełna, odarta z drugiego dna, które uczyniło ją wielką. Wówczas pozostaje czytelnikowi jedynie rozkoszowanie się zestawieniem perwersyjnej fascynacji z subtelnym, delikatnym jak pajęczyna językiem którym operuje pisarz.